Chương I. Các thí nghiệm của men đen
Phần I: Lí thuyết
Một số thuật ngữ và khái niệm cơ bản về di truyền học
1. Tính trạng là những đặc tính cụ thể về hình thái, sinh lí sinh hóa của cơ thể
2. Cặp tính trạng tương phản là hai trạng thái biểu hiện trái ngược nhau của một tính trạng
3. Dòng thuần là dòng đồng hợp về kiểu gen và đồng nhất về một loại kiểu hình
4. Kiểu hình là tổ hợp các loại tính trạng bên ngoài và bên trong của cơ thể sinh vật
5. Kiểu gen là tổ hợp các gen trong tế bào của cơ thể
6. Thể đồng hợp là cơ thể mang hai hặc nhiều alen giống nhau của của cùng một gen: AA; aa; AABB; AAbb ...
7. Thể dị hợp là cơ thể mang 2 hoặc nhiều alen khác nhau của cùng một kiểu gen: Aa; AAaa
8. Đồng tính là hiện tượng con lai F1 đều đồng nhất về một loại kiểu hình nào đó
9. Phân tính là hiện tượng con lai sinh ra có cả kiểu hình trội và cả kiểu hình lặn đối với một hay một số tính trạng nào đó
10. Trội hoàn toàn là hiện tượng khi lai hai cơ thể khác nhau về một tính trạng do một cặp gen chi phối, ở đời con F1 chỉ biểu hiện một trong hai tính trạng hoặc của bố hoặc của mẹ. Tính trạng được biểu hiện ở đời con F1 là tính trạng trội, tình trạng chưa được biểu hiện ở F1 là tính trạng lặn.
11. Trội không hoàn toàn là hiện tượng khi lai hai cơ thể thuần chủng, khác nhau bởi một cặp tính trạng do một cặp gen chi phối và F1 có kiểu hình trung gian, F2 kiểu hình phân li theo tỉ lệ 1: 2 : 1

BÀI 1 - Lai một cặp tính trạng
Lí thuyết
1. Phát biểu nội dung quy luật phân li. Chứng minh sự đúng đắn của quy luật này bằng những hiểu biết về NST, nguyên phân giảm phân và thụ tinh?
2. Men đen giải thích kết quả thí nghiệm trên đậu Hà lan như thế nào?
Trả lời
- Men đen giả định:
Mỗi tính trạng trên cơ thể do một cặp nhân tố di truyền quy định Men đen đã giải thích kết quả thí nghiệm của mình bằng sự phân li của cặp nhân tố di truyền trong quá trình phát sinh giao tử và sự tổ hợp của chúng trong thụ tinh, cụ thể cơ chế di truyền tính trạng như sau:
Trong tế bào sinh dưỡng các nhân tố di truyền tồn tại thành từng cặp
Khi giảm phân tạo giao tử: mỗi nhân di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất của nó như ở cơ thể thuần chủng p
Khi thụ tinh: các nhân tố di truyền trong các giao tử tổ hợp lại cặp nhân tố di truyền được phục hồi và trên cơ sở đó tính trạng được biểu hiện sơ đồ như sau:
3. Muốn xác định được kiểu gen của cơ thể mang tính trạng trội ta phải làm gì? Nếu không dùng phép lai phân tích thì có thể sử dụng thí nghiệm lai nào để xác xác định cơ thể có kiểu hình trội là đồng hợp hay dị hợp?
Trả lời
Dùng phép lai phân phân tích tức là đem cơ thể có tính trạng trội cần kiểm tra kiểu gen lai với cơ thể có tính trạng lặn.
Nếu kết quả của phép lai đồng tính thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen đồng hợp, còn kết quả lai phân tính thì cá thể mang tính trạng lặn có kiểu gen dị hợp
Cho tự thụ phấn: Nếu con đồng tính thì P đồng hợp
Nếu đời con có kiểu hình mới xuất hiện (chiếm1/4) thì P dị hợp
4. Điểm giống và khác nhau cơ bản giữa trội hoàn toàn và trội không hoàn toàn trong phép lai một cặp tính trạng ở F1 và F2 Trong hai trường hợp trội hoàn toàn và trội không hoàn toàn trường hợp nào là phổ biến hơn
Trả lời
Giống: Kiểu hình F1 đồng tính; F2 phân tính
Kiểu gen F1 dị hợp, F2 tỉ lệ phân li kiểu gen1: 2 : 1
Khác: HS hoàn thành bài tập 3 SGK
Trường hợp trội hoàn toàn phổ biến hơn vì: Sự biểu hiện ra kiểu hình của một kiểu gen còn chịu sự tác động của môi trường trong thực tế môi trường tác động vào kiểu gen thường không thuận lợi
5. Tại sao trong phép lai phân tích nếu kết quả phép lai có hiện tượng đồng tình thí cơ thể mang tình trạng trội đem lai có kiểu gen dị hợp?
Nếu có hiện tượng phân tính thì cơ thể mang tính trạng trội đem lai có kiểu gen dị hợp?
6. so sánh di truyền trội hoàn toàn và trội không hoàn toàn? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó. Cho ví dụ về lai