1
Chuyên đề 2
Một số kĩ năng sống trong PCMT
2
Nội dung chính
I. Một số KNS cơ bản trong PCMT

II.Vai trò của GDKNS trong GDPCMT

III. Nguyên tắc GDKNS trong GDPCMT
3
Một số KNS cơ bản trong PCMT
4
Giao tiếp, tự nhận thức
Xác định giá trị
Ra quyết định
Đương đầu với xúc cảm, đương đầu với căng thẳng trong cuộc sống (stress)
Từ chối
Kiên định
Tìm kiếm sự hỗ trợ
Đặt mục tiêu
.....
5
KN Giao tiếp, tự nhận thức
6
Tự nhận thức
Bài tập: mỗi HV tự ghi vào phiếu bài tập những thông tin sau: ( từ 5 đến 6 từ cho mỗi dòng)
Tên tôi là :.........................................
Đặc điểm của tôi là:.............................................
................................................................................
Những ưu điểm ( mặt mạnh) của tôi muốn người khác biết:............................................................
................................................................................
- Nhược điểm của tôi là: .........................................
...............................................................................
- Tôi mong muốn là người:......................................
7
Vai trò của tự nhận thức?
- Biết rõ về bản thân để sử dụng và lựa chọn những gì phù hợp với điều kiện của mình, với xã hội
Nhận thức bản thân và vị trí của mình trong cộng đồng dẫn đến lòng tự trọng
8
KN Giao tiếp
Bài tập
Truyền tin
Giao tiếp không lời : vui m?ng, bu?n r?u, t?c gi?n, tuy?t v?ng
9
Muốn giao tiếp hiệu quả cần phải :
- Tôn trọng nhu cầu của đối tượng khi giao tiếp
- Tự đặt mình vào địa vị người khác
Chú ý lắng nghe để hiểu và ghi nhớ thông tin
Lựa chọn cách nói sao cho phù hợp với người nghe
Kết hợp giữa lời nói với cử chỉ, điệu bộ.để tạo sự hấp dẫn khi giao tiếp
Chân thành, cầu thị, luôn tìm ra những điểm tốt của người khác
Luôn vui vẻ, hoà nhã khi giao tiếp
Thông tin phản hồi phải nhanh và chính xác
10

Tại sao cần hình thành
kĩ năng giao tiếp trong
GDPCMT?
11


Xây dựng mối quan hệ ( giao tiếp ) giữa các cá nhân
Thiết lập tình bạn
Bày tỏ sự cảm thông
Đứng vững trước sự lôi kéo của bạn bè
Giải quyết các xung đột không dùng bạo lực
Giao tiếp hiệu quả
Hiểu rõ bản thân
Lòng t? trọng, tự tin
Đương đầu với cảm xúc
Đương đầu với stress
Giao tiếp
12
Trong giao tiếp, khi lắng nghe cần chú ý:
Im lặng, tạo điều kiện để người nói cảm Thấy thoải mái
Thể hiện sự đồng cảm, chăm chú lắng nghe
Kiềm chế những biểu hiện tiêu cực như: sốt ruột, không chú ý vào câu chuyện, hay nhìn đi chỗ khác; không ngắt lời để người nói bày tỏ suy nghĩ cảm tưởng của mình. Trong trường hợp buộc phải ngắt lời thì phải xin lỗi và hẹn nói chuyện vào dịp khác
13
Kỹ năng Xác định giá trị
Bài tập:
Bạn hãy điền các ý muốn của mình đối với bản thân và những mong muốn đối với người bạn yêu thương vào những vòng tròn trong 2 bức tranh dưới đây. ở mỗi vòng tròn bạn có thể dùng một số từ như : nhanh nhẹn, vui vẻ, thông minh, giàu có, quyết đoán, kiên định.
14
3 điều ước của tôI Tôi ước người thân của tôI sẽ là
15
KN xác định giá trị
Giá trị là niềm tin, chính kiến, thái độ, định hướng cho hoạt động và hành vi của mỗi người
Giá trị là những điều mà bản thân mỗi người coi là quan trọng
Giá trị được thay đổi qua mỗi giai đoạn của cuộc đời và chịu ảnh hưởng của giáo dục
Mỗi người cần xác định những giá trị của bản thân và tôn trọng giá trị của người khác
16
Giá trị định hướng cho hoạt động và hành vi của mỗi người
Giá trị ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của mỗi người
Biết xác định giá trị phù hợp với cộng đồng, xã hội sẽ có quyết định đúng
“
17
KN ra quyết định và giải quyết vấn đề
Là suy nghĩ có phê phán, tư duy một cách sáng tạo, g/q v/đề có cân nhắc tới lợi, hại để có qđ đúng đắn
Kỹ năng ra quyết định là kỹ năng sống hàng ngày có ý nghĩa quan trọng đối với cuộc đời, tương lai của mỗi người nó còn có ý nghĩa trong PCMT trước sự cám dỗ của ma tuý, của đồng tiền và những lời dụ dỗ, lôi kéo ngọt ngào.
Con người phải biết tự xử lý, tự ra qđ, không ai qđ thay
18
Để đưa ra quyết định đúng đắn cần chú ý:
Xác định rõ vấn đề hoặc tình huống mà chúng ta đang gặp phải là gì?
Liệt kê cách giải quyết vấn đề, tình huống đã có
Hình dung đầy đủ về kết quả xảy ra nếu ta lựa chọn phương án giải quyết đó
Xem xét suy nghĩ và cảm xúc của bản thân nếu ta giải quyết phương án đó khó khăn
So sánh phương án để đề ra quyết định cuối cùng
19
Ra quyết định
20
Xác định vấn đề
Thu thập thông tin
Lựa chọn giải pháp
Liệt kê giải pháp
Ra quyết định
Kiểm định lại kết quả của quyết định
Hành động
Các bước ra quyết định
21
Tại sao cần hình thành kĩ năng ra quyết định trong GDPCMT?

22
Mỗi ngày mỗi người đều phải ra nhiều qđ, có qđ đơn giản, không ảnh hướng đến sức khoẻ, cuộc sống và ngược lại có những qđ ảnh hưởng đến cả tương lai, cuộc đời của mỗi người
Quyết định liên quan đến tệ nạn ma tuý và sử dụng CGN quan trọng đối với cuộc đời mỗi người như thế nào?
Cần biết cân nhắc lợi hại trước khi ra quyết định
23
Kỹ năng kiên định - từ chối
- Kỹ năng kiên định là kỹ năng đạt những gì bạn muốn hoặc không muốn một cách khéo léo trên cơ sở tôn trọng một cách khéo léo, có xem xét nhu cầu và quyền của người khác với nhu cầu và quyền của bản thân một cách hài hoà, đúng mực
Kiên định - biết cách từ chối những điều mình không muốn không phải là việc dễ dàng, nhất là có sự ép buộc vì cả nể
24
CáC HìNH THứC Từ chối
Từ chối thẳng
( từ chối thẳng thừng và rõ ràng)
Không
Không, không thể được
không. Không nói đến việc này
Trì hoãn
( Trì hoãn quyết định cho tới khi suy nghĩ kĩ)
Hiện giờ tôi chưa sẵn sàng để thực hiện
Chúng ta sẽ nói đến điều này sau nhé
Tôi phải hỏi ý kiến gia đình/ai đó đã
Thương lượng
(cố gắng đưa ra quyết định ma cả 2 đều chấp nhận)
Làm....thay vì
Tôi sẽ không làm thế, chúngta hãy làm....
Làm gì đó khác đi
25
B�i t?p: dúng vai
Tại sao cần hình thành kỹ năng từ chối trong GDPCMT?
Sự rủ rê, lôi kéo, áp lực của nhóm bạn bè
Kiên định theo đuổi mục tiêu, tôn trọng giá trị của bản thân

26
27
Tôn trọng nhu cầu và quyền của người khác một cách hài hoà, đúng mực
Hiếu thắng: chỉ nghĩ đến quyền và nhu cầu của bản thân. Luôn muốn người khác phải phục tùng
Phục tùng: phụ thuộc, bị động, chỉ coi trọng quyền và nhu cầu của người khác, quyên quyền và nhu cầu hợp lý của mình
Kiên định: cân bằng giữa hiếu thắng và phục tùng
28
Tại sao cần hình thành kĩ năng kiên định trong GDPCMT?
Vai trò của môi trường xã hội ( bạn bè, cộng đồng,...) đối với hành vi của cá nhân
Tầm quan trọng của nhóm bạn bè đối với tuổi vị thành niên
Cần biết cách từ chối những rủ rê, áp lực không tốt của bạn bè
29
KN đặt mục tiêu


30
Bài tập: đặt mục tiêu
31
Đặt mục tiêu
Mục tiêu của tôi là:.................................
Tôi sẽ hoàn thành mục tiêu này trong khoảng thời gian
Tôi muốn hoàn thành mục tiêu này vào : ngày.....tháng.....năm
Những thuận lợi tôi đã có
.......................................................................................
.........................................................................................
Những khó khăn tôi có thể gặp........................................
.........................................................................................
Những biện pháp tôi cần làm..........................................
Những người có thể hỗ trợ tôi


32

Mục tiêu là điều chúng ta muốn thực hiện, muốn đạt tới, có thể là sự hiểu biết, có thể là một hành vi, có thể là một sự thay đổi về thái độ
Vai trò của KN đặt mục tiêu
Mỗi người cần biết đặt MT, MĐ cho c/sống của mình
Con người biết cách phấn đấu đạt mục tiêu, hoàn thiện mình, đạt được giá trị mình mong muốn
33
Mục tiêu cần:
Cụ thể
Thực tế
Khả thi
Các vấn đề: ai sẽ làm, làm gì, lúc nào, bao lâu, cần điều kiện gì

34
Để đạt MT
- Cần có quyết tâm
- Cần có cam kết Tự nhận thức
- Cần có các KN hỗ trợ như:
KN giao tiếp
KN xác định giá trị
Lòng tự tin
Tính kiên định
Tìm kiếm sự hỗ trợ
.....
35





Là khả năng của cá nhân biết xác định & tìm tới những địa chỉ hỗ trợ và giúp đỡ tin cậy mỗi khi gặp khó khăn trong c/sống
KN tìm kiếm sự hỗ trợ
36
37
Quan niệm về

Kĩ năng sống
và
Giáo dục Kĩ năng sống
38
1. Cách tiếp cận không hiệu quả trong GDPCMT
Tập trung vào cung cấp thông tin
Bù đắp những KN xã hội thiếu hụt, nhưng không gắn với tình huống sử dụng ma tuý
39
Tập trung vào cung cấp thông tin
TT về MT và tác hại, đôi khi cả việc gây sợ hãi và giật gân
Tác dụng: Nâng cao KT, nhưng không gây được thái độ phản ứng với MT, ít khi tạo mong muốn giảm sử dụng MT
40
Bù đắp những KNXH thiếu hụt nhưng không gắn với tình huống sử dụng MT
Cung cấp những KN thiếu hụt như : lòng tự trọng, đối phó,.
Tác dụng: nâng cao KN xã hội và nhân cách, nhưng chưa giảm thiểu việc sử dụng MT do"
Chưa tìm hiểu lí do sử dụng MT: là những ảnh hưởng về xã hội ( nhất là Vị thành niên)
Chưa gắn những KN này vào tình huống sử dụng MT cụ thể
Các chương trình GD chỉ trong thời gian ngắn, trong khi để nâng cao tính tự trọng là toàn bộ đơì sống

41
2. Quan điểm mới
Cần chú trọng đến vai trò/quan hệ xã hội: cá nhân và gia đình, bạn bè, cộng đồng. nhà trường..
Cá nhân (nhất là VTN) sẽ kháng cự được áp lực của bạn bè dễ hơn nếu trước đó đã được trang bị KN để đối phó với áp lực XH
Việc tập dượt/rèn luyện trước sẽ giúp cá nhân khỏi bị lung lay khi bị cám dỗ

42
Cá nhân cần được trang bị
kĩ năng sống
43
Kĩ năng sống?

-��Nh?ng kĩ nang tâm lý xã hội mà một cá nhân cần có để đương đầu với nh?ng tinh huống xay ra trong cuộc sống hàng ngày. GD không chỉ là phương tiện để cho cá nhân có thể sống còn mà còn để họ xây dựng cuộc sống của con người có lòng tự tin, sức khoẻ, và hạnh phúc.
Hoặc
-��Nh?ng kĩ nang thiết thực mà con người cần để có một cuộc sống an toàn và khoẻ mạnh.

44
GD KNS là gì?
GD KNS là quá trinh tương tác dạy và học trong đó coi trọng việc hinh thành kiến thức, thái độ và kĩ nang để con người thể hiện nhưng hành vi biểu hiện trách nhiệm rõ ràng đối với cuộc sống thông qua việc chọn lựa cách sống lành mạnh, biết đối phó với nhưng ?nh hưởng tiêu cực và gi?m thiểu nhưng hành vi tiêu cực, giúp thành công hơn trong cuộc sống, làm chủ cuộc sống của chính mỡnh.
45
III. NGuyên tắc GD KNS trong GD PCMT
Tham gia: sự tham gia tích cực của HV
Tương tác: giữa GV-HV & HV-HV
Trải nghiệm: giải quyết tình huống, vận dụng kinh nghiệm, hình thành kỹ năng
Thay đổi hành vi: mục đích là hình thành hành vi tích cực, xoá bỏ hành vi không phù hợp
Tiến trình: cần thời gian, tránh nóng vội
46

Xin chân thành cám ơn và
Chúc thành công!